پشه ی مرگبار مالاریا

//پشه ی مرگبار مالاریا

پشه ی مرگبار مالاریا


مالاریامالاریا

مالاریا مهم‌ترین بیماری انگلی و یکی از دغدغه های  مهم بهداشتی خیلی از کشورها بخصوص کشورهای گرمسیری و نیمه گرمسیری در دنیاست. بیماری مالاریا با اسمای دیگه ای چون پالودیسم، تب و لرز، تب طولانی معروفه.این بیماری به صورت عفونت حاد در بیشتر موارد وخیم و گاهی طولانی و با ویژگی‌های تب طولانی و لرز، کم‌خونی و بزرگی طحال و گاهی با ویژگی‌های ساده یا کشنده دیگه ای خودش رو نشون میده.اهمیت این بیماری به خاطر شیوع زیاد و مرگ‌ومیر بودنش ، قابل توجهه. انگل مالاریا با یک نوع از پشه به نام آنوفل به انسان منتقل می‌شه که این نوع شامل چندین نوع هست.هرچی هوا گرم بشه این بیماری هم بیشتر میشه.

انواع بیماری مالاریا

کامیلو گلژی فیزیولوژیست اعصاب که اهل ایتالیا بود میگه که بیماری مالاریا حداقل دارای دو شکل متفاوته. یکی با دوره تب سه‌روزه (تب بعد از ۲ روز) ودومی دوره چهار روزه (تب بعد از ۳ روز). و  کامیلو متوجه اثراتی در بلوغ و شکل های متفاوت در خون شد.. او در سال ۱۹۰۶ جایزه نوبل فیزیولوژی اعصاب را به خاطر این کشف به دست آورد.

ناقل

پشه آنوفل ناقل و میزبان نهایی انگل مالاریاست. در زیر بعضی از ویژگی‌های زیست‌شناسی پشه آنوفل ذکر میشه.

آنوفل سوپرپیکتوس(A.superpictus): در تمام فلات مرکزی ایران همچنین در مناطق کوهستانی شمال و مناطق کوهستانی و تپه ماهورهای جنوب به میزان متغیر وجود داره. همچنین در دشت‌های ساحلی کناره دریای خزر و خلیج فارس به مقدار کم وجود داره.

آنوفل ماکولی‌پنیس (A.maculipennis): در تمام مناطق ساحلی دریای خزر و قسمت بزرگی از دشت و مناطق نیمه کوهستانی قسمت‌های مرکزی و غربی و شرقی ایران فعاله.

آنوفل ساکاروی (A.acharovi): این آنوفل در منطقه جنوب شرقی ساحل دریای خزر، در آذربایجان کناره رود ارس و دریاچه ارومیه، مناطق مرکزی (تهران، قزوین، همدان و اصفهان)مناطق غربی و جنوب غربی و مناطق جنوبی در استان فارس (شیراز و کازرون)پراکندست.

آنوفل کولیسیفازیس (A.culicifacies): این آنوفل در مناطق مختلف استان بلوچستان و قسمت‌های شرقی استان هرمزگان و جنوب شرقی استان کرمان انتشار دارد.

آنوفل استفنسی ([A.stephensi): در تمام مناطق ساحلی دشت و تپه ماهورهای مناطق جنوبی ایران (از دامنه جنوبی رشته کوه‌های زاگرس به پایین و دره‌های آن در استان‌های خوزستان، فارس، بوشهر، کرمان، هرمزگان و بلوچستان انتشار دارد. بعلاوه، این آنوفل در ایلام و گیلان غرب وجود دارد.

آنوفل فلوویاتیلیس (A.fluviatilis): در تمام مناطق تپه ماهوری جنوب ایران دامنه جنوبی زاگرس، از منطقه قصرشیرین و گیلان غرب تا شرقی‌ترین منطقه جنوبی ایران در بلوچستان انتشار داره.

آنوفل دتالی (A.d’thali): انتشار آن به تقریب مشابه آنوفل فلوویاتیلیس است، به‌اضافه چند کانون محدود و مجزا، مانند یزد، محلات نزدیک همدان و حدود شرقی کویر نمک (منطقه طبس) که در این مناطق نیز فعالیت دارند.

این عادت‌های خونخواری پشه‌ها از کجا میاد؟

عادت خونخواری پشه‌ها ترکیبی از دو عامل تکرر تغذیه و انتخاب میزبان هست. تکرر تغذیه با نمو تخمک‌ها ارتباط مستقیم داره که به نوبه خود به درجه حرارت محیط‌زیست بستگی داره و به‌طور معمول هر دو یا سه روز یکبار انجام میشه.تعداد زیادی از آنوفل‌ها تمایل زیادی به خوردن خون حیوان‌ها دارن، یعنی حیوون‌دوست (Zeophile)هستن و برحسب اتفاق از انسان تغذیه می‌کنند. تعداد کمی از آنوفل‌ها انسان‌دوست (Anthropophilia)هستن و در صورتی‌که خون انسان در اختیارشان باشد اون رو ترجیح می‌دن. این گروه در انتقال مالاریا توان چشمگیری دارن. تعدادی از پشه‌ها خونخواری را در داخل اماکن انسانی انجام می‌دهند (Endophagous)و بعد از خونخواری در همونجا استراحت می‌کنند (Endophil)و بعض از اونها خارج از مکان‌های انسانی عمل خونخواری را انجام می‌دن (Exophagous)و در خارج از خونه افراد و در پناهگاه‌های طبیعی مثل تنه درختان، غارها، شکاف کوه‌ها، دهانه چاه‌های آب و زیر پل رودخانه‌ها استراحت میکنند و خون می خورند.

چند عامل باعث انتقال مالاریا میشه؟

طول عمر

آنوفل ماده، از نظر انتقال مالاریا زمانی خطرناک می‌شه که غدد بزاقی اون اسپروزوییت داشته باشه. سن خطرناک آنوفل به نوع اون، نوع انگل، درجه حرارت محیط و محل استراحت از چندروز تا چند هفته بستگی داره. هرچی بیشتر عمر کنه خطر اون بیشتر خواهد شد و هرچی درصد پشه‌ها با سن خطرناک زیادتر باشه، خطر انتقال بیماری بیشتر خواهد شد.

زیاد بودن آنوفل ها

شکی نیست که ریسک زمانی بالامیره که تعداد این پشه ها در اون منطقه بیشتر باشه.تعداد آنوفل‌ها به عوامل محیطی مانند: حرارت و رطوبت کم و بسیار مناسب، وجود منابع آب و شرایط مناسب برای جلوگیری از مرگ و میر زیاد به این عوامل بستگی داره.

عادت‌های تخم‌ریزی

بعضی از آنافل‌ها در آب‌های جاری تخم‌ریزی می‌کنند (مانند آ. فلوویاتیلیس)، برخی در آب‌های شورمزه (مانند آ. سومدایکوس) و گروهی در چاه‌ها، آبگیرها، چشمه‌ها، یا منابع آب که بر بلندی جاگذاری شده باشد (مانند آ. استفنسی). آگاهی از عادت تخم‌ریزی پشه‌ها برای انجام عملیات  ضروریه.

پتانسیل منتقل شدن

حساسیت اونها به عفونت و تغذیه از انسان به خودیه خود  پتانسیل انتقال بیماری از پشه ها رو ثابت میکنه.

سن

اگرچه در مناطقی که مالاریا شدید و زیاده، ابتلای کودکان بیشتر از بالغینه، اما وفور انگل در خون در کودکان کمتر از ۶ ماه کمتر از کودکان ۶ ماه و بزرگ‌تره که به دلیل پادتن رسیده از مادر یا به احتمالی در اثر هموگلوبین غیرطبیعی (دنباله هموگلوبین جنینی) یا تغذیه از پستان مادر هست.

جنس و شغل

ممکنه  از طریق شغل یا نوع پوشش تأثیر بگذاره، چراکه در بعضی مناطق دختران بر خلاف پسران مجبور هستند که شب پوشش کامل داشته باشن یا اینکه مردان، که کارشون در محیط بازه  (مثل نگهبانی، کار تو مزارع برنج یا ماهیگیری) بیشتر در معرض نیش پشه هستن.

عوامل محیطی

شامل محیط فیزیکی، زیست‌شناسی، اجتماعی و اقتصادیه که در انتقال بیماری نقش دارد.

راه انتقال بیماری

انتقال مستقیم و طبیعی

۱–۱انتقال به‌طور طبیعی از طریق نیش پشه آلوده

۱–۲ انتقال از طریق جفت مادر

انتقال مستقیم مالاریا توسط انسان (Induced malaria) عفونت مالاریا ممکنه به روش مکانیکی وبا انسان به‌طور تجربی، اتفاقی یا به منظور درمانی صورت میگیره.

این انتقال در تمام حالت‌های انگل از راه داخل پوستی، درون ماهیچه‌ای صورت می گیره.

 نشانه های مالاریا

احساس سرما، لرز، تب، سر درد، استفراغ، تشنج در کودکان، عرق کردن و خستگی.

نوع شدید مالاریا که قابل درمان نیست مثل:

تب و لرز

اختلال در هوشیاری

تشنج‌های تند تند

تنگی نفس

خونریزی غیرطبیعی و نشانه‌های کم خونی

روز جهانی مالاریا : برای زندگی بهتر به مالاریا پایان بدیم

روز ۲۵ آوریل، روز جهانی مالاریا ست، هر سال در این روز بخصوص محققین و متخصصین تلاش‌های خودشون رو برای متوقف کردن این بیماری با یکدیگر به اشتراک می‌گذارن. شعار این روز: برای بهتر زیستن به مالاریا پایان دهید.

اخبار داغ مالاریایی

به‌طور جهانی ۳ میلیارد انسان در ۱۰۶ کشور در خطر ابتلا به مالاریا هستن. در سال ۲۰۱۲ این بیماری با از بین بردن ۶۲۷٬۰۰۰ کشته، صدمات جبران‌ناپذیری را به خانواده‌های آفریقایی وارد کرد که اکثراً بچه ها .مالاریا سالانه جان ۴۰۰٬۰۰۰ نفر رو می‌گیره. از سال ۲۰۰۰ جلوگیری و دفع این بیماری به صورت جدی تری دنبال شد و از اقدامات اولیه اون در اختیار گذاشتن اسپری‌های قوی حشره کش در بین مردم بود تا در داخل منازل خودشون از اون استفاده کنند.

توسط |۱۳۹۷-۶-۱۸ ۱۵:۰۴:۵۷ +۰۰:۰۰۱۰ام شهریور, ۱۳۹۷|دسته‌ها: بیماری های خاص|برچسب‌ها: , , , , |بدون دیدگاه

درباره نویسنده:

دیدگاه خود را بنویسید

طراحی سایت