کودک استثنایی هم یک کودک است

//کودک استثنایی هم یک کودک است

کودک استثنایی هم یک کودک است

کودکان استثنایی

کودکان استثنایی

مقدمه :

در طول تاریخ و تقریبا در تمام جوامع  کودکانی با عقب ماندگی ذهنی یا جسمی به دنیا آمده اند. این کودکان از نظر مردم و در علم پزشکی «کودکان استثنایی » نامیده میشوند. ویژگی منحصر به فرد این کودکان مانند نابینایی ، ناشنوایی یا ناتوانی در حرکت ، همیشه و در طول تاریخ آنان را متمایز از جامعه کرده است.

معلولیت ذهنی کودکان از این حیث مورد توجه است که علاوه بر خود آنها ، اجتماع را هم تحت تاثیر قرار میدهد. در گذشته و بعد از بروز این بیماری و شیوع آن ، جوامع مختلف با این مسئله برخورد متفاوتی داشته اند. با ناامیدی از درمان آنها ، به حبس یا حتی مرگ محکوم میشده اند.

زوال عقل درمقابل بهره هوشی قرار دارد و به معنی اختلال عملکرد فرد در اجتماع برداشت میشود. با پیشرفت علم پزشکی و مدرن شدن زندگی اجتماعی ، پذیرش این افراد آسان تر شد و درمان آنها مورد توجه قرار گرفت.

عموما والدین این کودکان دچار ترس از غرق شدن در مسئولیت میشوند و حتی سعی در دورنگه داشتن کودک خود از اجتماع دارند.

غیرعادی بودن حرکات این کودکان چه به لحاظ جسمی و چه ذهنی ممکن است شرمندگی والدین را به همراه داشته باشد.

تعریف کودک استثنایی :

با وجود تمام تفاوت ها و اختلالات ذهنی و حرکتی باید این مسئله را مورد توجه قرارداد که کودک استثنایی ، یک کودک است. با ویژگی ها و حقوق یک کودک.

هر انسانی منحصربه فرد است و ویژگی متفاوت با دیگران دارد.کلمه استثنایی به تفاوتهای جسمانی ، روانی و هوشی این کودکان با دیگران اشاره دارد و حدود اجتماعی و پزشکی آنان را از حیث استثنایی بودن تعریف میکند.

کودک استثنایی ، مانند دیگر همسالان خود نمیتواند از آموزش و پروش بهره ببرد و برنامه های آموزشی ویژه خود را میطلبد.

این کودکان از نظرهوشی و جسمی و روانی رشد کافی ندارند و نمیتوانند بررفتارهای خود کنترل داشته باشند. برخورد دیگران با آنها میتواند این حس را تلقین کند که او گناه کار است.

علل عقب ماندگی ذهنی :

قبل از تولد :

  • فرد دارای اختلال جسمی یا حرکتی ، به واسطه ژنتیک و تغییرات کروموزومی دچار عقب ماندگی میشود.
  • اگر مادران در دوره بارداری به بیماریهایی چون سرخجه و توکسوپلاسموز (بیماری خطرناکی که از طریق گربه منتقل می‌شود) مبتلا گردند ، فرزندشان به عقب ماندگی دچار میشود.

بهداشت و مراقبتهای بارداری بسیار در این مسئله دخیل هستند. بسیاری از علل عقب ماندگی ذهنی و بیماری هایی چون سندرم داون یک علت مادرزادی دارند.

  • دیگر علت بروز عقب ماندگی ذهنی عوامل حین تولد مانند زایمان دشوار ، خون ریزی جمجمه ، مشکلات تنفسی حین زایمان و … می باشد.

 پس از تولد:

  • نوزاد بعد از تولد مبتلا به زردی میشود و زردی نوزادان در صورت عدم رسیدگی عوارض جبران ناپذیری بر مغز میگذارد.
  • ضربات سنگین به جمجمه نوزاد ، ابتلا به سیانوز ( سیاه شدن ) و کم کاری تیروئید در نوزادان بروز عقب ماندگی ذهنی را به همراه دارد.
  • مراقبت از کودکان به ویژه قبل از چهارسالگی بسیار مهم است. کودکی که به تب و تشنج مبتلا شود ممکن است آسیب مغزی شدید ببیند.
  • شرایط محیطی مثل فقر ، مشکلات تغذیه ای ، ناپایداری خانواده ، استرس های مکرر و محرومیت های اجتماعی در بروز و تشدید عقب ماندگی ذهنی موثرند.

پیشگیری :

یکی از علل بروز عقب ماندگی در کودکان ، بارداری درسنین بالای 35 سال است . آموزش خانواده و رعایت بهداشت در دوران بارداری میتواند از این اختلال جلوگیری کند.

نباید به شکم مادر ضربه وارد شود یا در معرض اشعه ایکس قرار بگیرد.

بهترین راه پیشگیری از عقب ماندگی ذهنی افزایش میزان سازگاری جامعه و به ویژه خانواده این کودکان است. آموزش خانواده و بهبود واکنش محیط موجب افزایش کارکرد این افراد میگردد.

برخورد صحیح اجتماع و محیط با عقب مانده ذهنی ، اعتماد به نفس آنان را بالا میبرد و استرس های معمول زندگی این افراد را کاهش میدهد.

بهبود سازگاری این افراد با محیط پیرامون ، همچنین به آموزش بهتر مهارت های کلامی و محیطی فرد کمک میکند.

درمان فیزیوتراپی و آموزشهای ویژه جسمی هم در رشد و سازگاری کودک استثنایی بسیار موثر است.

ازدواج فامیلی و ارتباط آن با عقب ماندگی ذهنی :

براساس تحقیقات انجام شده با توجه به فرهنگ سازی در سالهای اخیر و نتایج نامطلوب فرزندآوری حاصل از این نوع زناشویی ، همچنان وصلت فامیلی در کشور صورت میگیرد.

کودک به دنیا آمده در این خانواده ها ممکن است عقب مانده ذهنی یا حرکتی باشد و متاسفانه بیمه برای درمان آن هزینه ای پرداخت نمیکند.

رییس انجمن ژنتیک ایران توجه به آزمایشهای ژنتیکی پیش از ازدواج را مهم میداند. به ویژه اگر ازدواج با اقوام درجه یک یا درجه دو باشد ، حتما باید پیش از ازدواج آزمایش ژنتیک صورت بگیرد.

تشخیص عقب ماندگی ذهنی :

نوزاد در دوران جنینی و پس از تولد باید توسط پزشک متخصص مورد آزمایش و غربالگری قرار گیرد. پزشک بعد از تولد برای تشخیص عقب ماندگی ذهنی معمولا سوالاتی در مورد توانایی کودک در انجام کارهای ساده و عادی میپرسد.

ویژگیهای یک کودک استثنایی :

او به شدت در برابر تغییر مقاوم است و در تمرکز و انجام کارها تمرکز ندارد. او ممکن است بیش فعال باشد یا اختلال کم توجهی داشته باشد.

مفاهیم ساده و قابل لمس را به سختی درک میکند .

در درک احساسات خود و دیگران ناتوان است و نمیتواند اطلاعات را دسته بندی کند.

دسته ای از کودکان عقب مانده تربیت پذیرند و به مرور قادر به فراگیری انجام امور شخصی خود مثل لباس پوشیدن ، غذاخوردن ، مسواک زدن و نظافت شخصی خود میشوند.

آنها توسط آموزش قادر به به فراگیری متناسب و مطلوب رفتارهای اجتماعی در خانه و جامعه میشوند.

بعضی از آنها میتوانند در منزل ، مدرسه و یا موسسات شبانه روزی آموزش داده میشوند و از لحاظ اقتصادی میتوانند مفید واقع شوند.

بعضی از کودکان عقب مانده ذهنی و حرکتی قادر به یادگیری و تربیت پذیری نیستند . آنها با اجتماع سازگاری ندارند و باید زیرنظر خانواده و موسسات آموزشی تربیت و مراقبت شوند.

بهره هوشی این کودکان از 25 درصد کمتر است و به طور کلی بدون کمک دیگران قادر به زندگی نیستند.

سرپرستی از کودکعقب مانده ذهنی بسیار دشوار و پراهمیت است . والدین  و بهزیستی باید در نگهداری از آنان رعایت مسئولیت و اخلاق بسیار مهم است.

درباره نویسنده:

دیدگاه خود را بنویسید

طراحی سایت